شیرین شریفی
روز دوشنبه دوازدهم آبان ماه در یک صبح زیبای پاییزی، خبرنگاران رسانههای آذربایجان غربی همراه با مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی، علیرضا نوروزی، و هیئت همراه، تور بازدید از چاپخانههای سطح شهر را آغاز کردند. ورود به هر چاپخانه در وهله اول، بوی غلیظ مرکب و مواد شیمیایی بود که حس حضور در قلب یک صنعت زنده را منتقل میکرد. صدای مداوم غلتکها و پرسهای چاپ، ریتمی شبیه موسیقی صنعتی ایجاد کرده بود؛ ریتمی که تلاش شبانهروزی کارگران را فریاد میزد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان غربی: چاپ، ستون فرهنگ و اقتصاد استان
در جریان این بازدید، علیرضا نوروزی در جمع خبرنگاران گفت: «صنعت چاپ بیش از یک هنر است؛ این یک ستون اقتصادی و فرهنگی استان است. در این چاپخانهها نه فقط ماشین میچرخد، بلکه هنر، اندیشه و تلاش انسانی نفس میکشد و در این میان ما موظفیم این نفس را حفظ کنیم.»
او ادامه داد: «چاپخانههای استان ما ظرفیت بالایی دارند، اما برای تحقق این ظرفیت نیازمند حمایت عملی هستیم و در واقع، هدف ما ایجاد شهرک صنفی چاپ در ارومیه است تا چاپخانهها بتوانند منابع و تجهیزات خود را بهصورت متمرکز مدیریت کنند، بهرهوری افزایش یابد و نیاز بازار داخلی و منطقهای پاسخ داده شود.»
نوروزی با اشاره به اهمیت اشتغالزایی گفت: «یک چاپخانه با سرمایهگذاری مناسب میتواند ۳۰ تا ۴۰ نفر شغل مستقیم و صدها شغل غیرمستقیم ایجاد کند. خدمات پس از چاپ، بستهبندی و دایکات همگی بخشی از این چرخه هستند. حفظ و توسعه این صنعت، صرفاً حمایت اقتصادی نیست؛ بلکه حمایت فرهنگی و توجه به میراث تاریخی استان نیز هست.»
رئیس هیئت مدیره اتحادیه چاپخانهداران:صنعت چاپ نیازمند نگاه همزمان فرهنگی و صنعتی است
هادی شادلو، با جزئیات به خبرنگاران توضیح داد: «چاپخانههای ما با وجود تورم و محدودیتها، تلاش میکنند کیفیت و تنوع محصولات را حفظ کنند. برای راهاندازی یک چاپخانه صنعتی حداقل پنجاه میلیارد تومان سرمایه نیاز است و هزینههای جاری، شامل تهیه کاغذ و مواد اولیه، بین ۱۰ تا ۲۰ میلیارد تومان است.»
وی افزود: «تمام واحدهای چاپ در استان با مشکلات واردات ماشینآلات، تحریمهای جهانی و محدودیتهای تأمین مواد اولیه مواجهاند. با این وجود، هیچ کدام از چاپخانهها تسلیم نشدهاند و همچنان با انرژی و نوآوری، تولید و خدمات خود را ادامه میدهند.»
شادلو درباره اشتغالزایی در صنعت چاپ نیز اظهار کرد: «یک چاپخانه با سرمایهگذاری درست، ۳۰ تا ۴۰ نفر شغل مستقیم و دهها شغل غیرمستقیم ایجاد میکند. بازارهای مرتبط با چاپخانهها، از بازاریابها تا طراحان و بستهبندیها، در این چرخه فعال هستند. این صنعت، نه فقط شغل بلکه چرخهای اقتصادی است که در سطح شهر و استان جریان دارد.»
در ادامه این تور رسانهای،اسکندری یکی از پیشکسوتان صنعت چاپ بیان کرد: «کار در چاپخانه آسان نیست. از بوی مرکب و مواد شیمیایی گرفته تا صدای مداوم دستگاهها و دقت بالای کارگران، هر روز چالشی تازه ایجاد میکند. اما با عشق به این حرفه ادامه میدهیم و تلاش میکنیم آینده آن روشن باشد.»
وی اضافه کرد: «چاپخانهها برای پاسخ به سفارشات داخلی و خارجی باید منابع خود را مدیریت کنند و هیچ روزی بدون سختی نمیگذرد. حتی وقتی سفارشات کشورهای همسایه مانند ترکیه و عراق به ارومیه میآید، هنوز مجبور به برونسپاری هستیم؛ این یعنی صنعت چاپ ما پتانسیل دارد اما محدودیتها مانع رشد کامل میشود.»
مشکلات صنعت و محدودیتهای حاکم بر آن
رستا توسلی، مدیرعامل شرکت چاپ طلا و عضو هیئت مدیره پلیمر پوشش، نیز در جریان این بازدید گفت: «مشکلات ما فقط مربوط به یک واحد نیست؛ سیاستهای ارزی، کمبود و گرانی مواد اولیه، محدودیتهای ثبت سفارش و تخصیص ارز، همه فعالان صنعت چاپ را تحت فشار قرار داده است. ما به دولت اعلام کردهایم که نیاز به حمایت مالی مستقیم نداریم؛ فقط میخواهیم اجازه واردات مواد اولیه با سرمایه خودمان داده شود.»
او ادامه داد: «با تمام محدودیتها، تولید و صادرات ادامه دارد و هنر چاپ در استان زنده نگه داشته میشود و این نشان میدهد که ظرفیت صنعت چاپ ما بسیار بالاست و میتواند نقش مهمی در اقتصاد و فرهنگ منطقه ایفا کند.»
در واقع، ارومیه از نخستین مراکز چاپ در شمالغرب ایران است. اولین چاپخانه در سال ۱۸۴۰ میلادی توسط میسیونرهای آمریکایی تأسیس شد و نخستین نشریات غیردولتی در این شهر چاپ شدند. چرا که در آن دوران ارومیه به دلیل فاصله از مرکز قدرت (تهران) و حضور خارجیها، فضای بازتری برای فعالیت فرهنگی داشت. این پیشینه تاریخی نشان میدهد که چاپخانهها بخشی از هویت فرهنگی، آموزشی و اقتصادی این شهر بودهاند و هنوز نیز هستند و باید گفت که این چاپخانهها نه تنها محصول تولید میکنند، بلکه میراث فرهنگی و تاریخیاین دیار را نیز حفظ میکنند.
خبرنگاران در طول بازدید، مراحل مختلف چاپ از جمله چاپ روزنامه، فلکسو، بستهبندی و خدمات پس از چاپ را مشاهده کردند. بوی مرکب و مواد شیمیایی، صدای غلتکها و پرسها، و تلاش دقیق کارگران، تصویر کاملی از محیط واقعی چاپخانه ارائه داد.
یکی از کارگران در حین کار گفت: «هر ورق چاپ شده یعنی یک سفارش، یعنی یک زندگی، یعنی یک بازار جدید. ما این دستگاهها را خاموش نمیکنیم.» این جمله، نمادی بود از تلاش مستمر انسانی و سختی کار در صنعت چاپ. خبرنگاران توانستند نفس واقعی چاپخانهها، همت کارگران و روح این صنعت را از نزدیک لمس کنند.
سخن آخر اینکه، تور رسانهای امروز نشان داد که صنعت چاپ ارومیه، با وجود محدودیتها، هنوز نفس میکشد. از بوی مرکب تا صدای غلتکها و تلاش کارگران، همه نشان میدهند که این صنعت هنوز زنده و حیاتی است.
ارومیه، شهری که روزگاری میزبان اولین چاپخانهها و روزنامهها بود، اینک میتواند دوباره نقشآفرین اصلی در نشر، فرهنگ و اقتصاد منطقه باشد؛ اگر حمایتها و زیرساختها با تلاش کارگران و مدیران همراه شوند.
عکس از کاوه شاهینی
خانه مطبوعات و رسانه های آذربایجان غربی
Views: 12